Svalbard leży na Oceanie Arktycznym mniej więcej w połowie drogi między Norwegią kontynentalną a biegunem północnym. To archipelag o powierzchni około 61 000 kilometrów kwadratowych, z czego około 60% pokrywa lód. Spitsbergen jest największą wyspą i jedyną ze stałymi osadami. Cała reszta to lodowce, moreny, tundra i fiordy.
Prowadzę tu wyprawy od lat i wciąż fascynuje mnie to, jak bardzo wszystko jest tu skondensowane. W godzinę od wyjazdu z Longyearbyen możesz stanąć na skale, która przywędrowała z tropików przez 400 milionów lat, obok lodowca cielącego się na twoich oczach, na ziemi, gdzie roślina wysoka na kilka centymetrów uchodzi za drzewo. Zimą fiordy zamarzają na tyle mocno, że da się po nich jechać, a latem słońce w ogóle nie zachodzi. To jedno z najbardziej dostępnych naprawdę dzikich miejsc na Ziemi i takie, w którym przygotowanie i szacunek nie są opcjonalne.
Te strony to wiedza, którą przekazuję własnym gościom, zanim wyruszymy w teren.
Poznaj Svalbard
Historia i odkrycia
Willem Barentsz zobaczył te góry w 1596 roku i nazwał je Spitsbergenem, czyli „ostrymi szczytami”. Potem przyszły wielorybnictwo, traperstwo, węgiel i traktat, jakiego nie ma nigdzie indziej na świecie. Tutaj historia wciąż leży na plażach.
Geologia i surowa przyroda
Skały Svalbardu przywędrowały na północ z okolic równika i przyniosły ze sobą skamieniałości: rośliny tropikalne, gady morskie, a nawet ślady dinozaurów. Dodaj do tego wieczną zmarzlinę i lodowce pokrywające większość lądu, a dostaniesz ten warstwowy, niemal księżycowy krajobraz, o który goście pytają mnie bez przerwy.
Zwierzęta Arktyki (fauna)
Svalbardzka wielka piątka: niedźwiedź polarny, renifer svalbardzki, lis polarny, mors i kolonie ptaków morskich. Co każde z tych zwierząt naprawdę robi w terenie, gdzie i kiedy masz realną szansę je zobaczyć i dlaczego żaden uczciwy przewodnik nigdy nie zagwarantuje spotkania.
Roślinność tundry (flora)
Nie rośnie tu ani jedno drzewo. Zamiast tego około 170 gatunków roślin naczyniowych mieści cały sezon wegetacyjny w sześciu do ośmiu tygodniach dnia polarnego: wierzba polarna, skalnica purpurowa, mak svalbardzki. Delikatne i łatwe do zniszczenia jednym nieuważnym krokiem.
Życie na Svalbardzie (mieszkańcy i osady)
W Longyearbyen, najdalej na północ wysuniętym mieście świata, mieszka około 2500 osób z ponad 50 krajów. Obok są rosyjski Barentsburg, stacja badawcza Ny-Ålesund i opuszczone miasteczko Pyramiden. Nie można się tu urodzić, zostać pochowanym ani mieszkać bez utrzymywania się samodzielnie.
Chcesz zobaczyć to na własne oczy?
Czytanie o Arktyce to niezły początek, ale stanie na zamarzniętym fiordzie przy −25°C, kiedy światło wraca zza gór, to zupełnie inna sprawa. Nasza strona z wyprawami pokazuje, co odbywa się w danym sezonie, a MyArctic, nasza mała lokalna firma z Longyearbyen, wywozi grupy w teren z uzbrojonymi przewodnikami z certyfikatem SGO, którzy mieszkają tu przez cały rok. Najpierw przeczytaj Informacje praktyczne : dojazd, pakowanie i bezpieczeństwo wobec niedźwiedzi polarnych mają tu większe znaczenie niż gdziekolwiek indziej, gdzie pracowałem.