Jakąś wersję tej pogadanki wygłaszam w zimnym garażu niemal każdego ranka od lutego do maja, kiedy osiem osób próbuje rozgryźć, jak zapina się kombinezon. Oto ona, żebyś przyjechał już z tą wiedzą.
Przede wszystkim: prawo jazdy
Żeby prowadzić skuter śnieżny na Svalbardzie, potrzebujesz ważnego, fizycznego prawa jazdykategorii samochodowej lub motocyklowej. Kopie cyfrowe nie są akceptowane, a przyjazd bez dokumentu oznacza brak prowadzenia i brak zwrotu pieniędzy.
- Pasażerowie są z tego zwolnieni. Jedź z tyłu za kimś, kto ma prawo jazdy, a zobaczysz dokładnie ten sam kraj.
- Doświadczenie ze skuterem nie jest potrzebne. Robimy odprawę, a potem dajemy poćwiczyć na płaskim terenie, zanim gdziekolwiek ruszymy.
Wydanie sprzętu
Organizator zapewnia system zewnętrzny: kombinezon skuterowy, buty, rękawice, kask, kominiarkę i gogle śnieżne. Nie kupuj arktycznego sprzętu na jeden dzień. To, co przywozisz, idzie pod spód, i właśnie z tą częścią ludzie mają problem.
Przy skórze wełna albo syntetyk. Nigdy bawełna: trzyma wilgoć, a wilgoć to sposób, w jaki się wyziębiasz. Na to polar, wełna albo lekki puch, grube wełniane skarpety plus zapasowa para i cienkie rękawiczki pod spód, żeby obsłużyć aparat bez odsłaniania dłoni.
Przyjdź w dżinsach i tenisówkach, a przewodnik może odmówić ci udziału, co nie jest surowe przy −25°C, czterdzieści kilometrów od miasta.
Co omawiam na odprawie
W tej kolejności i nic z tego nie jest opcjonalne:
- Sterowanie. Gaz pod prawym kciukiem, hamulec po lewej. To praktycznie wszystko.
- Pozycja ciała. Na nierównym terenie stań na podnóżkach i pozwól kolanom przejmować wstrząsy.
- Skręcanie. Pochyl się w stronę zakrętu i przenieś ciężar ciała, bliżej temu do motocykla niż do samochodu.
- Odstęp. Trzymaj wolną przestrzeń przed sobą, bo śnieżny pył zawiewa do tyłu i widoczność spada do zera.
- Kolumna. Przewodnik zawsze na czele. Nikt nie wyprzedza przewodnika. Jest powód, dla którego jedziemy tą linią, i zwykle leży on pod śniegiem.
- Procedura przy niedźwiedziu polarnym. Gdzie są broń i rakietnica oraz zasada, że zostajesz z grupą.
Sygnały ręką
Silniki i kaski sprawiają, że mowa jest bezużyteczna, więc działamy na sygnałach. Naucz się tych czterech i przekazuj każdy dalej w kolumnie.
| Sygnał | Znaczenie |
|---|---|
| Ręka uniesiona, dłoń do przodu | Stop |
| Ręka wyciągnięta, poklepywanie w dół | Zwolnij |
| Ręka wskazująca w bok | Zagrożenie z tej strony, omiń szerokim łukiem |
| Uniesiona pięść, potem wskazanie | Zbierzcie się, zatrzymujemy się tutaj |
Rachunek odczuwalnego mrozu
Bezwietrzny zimowy dzień regularnie ma tu grubo poniżej −20°C i potrafi spaść do −30°C lub niżej. A teraz posadź się na maszynie jadącej 50 km/h. To, co czujesz, to strumień powietrza na odsłoniętej skórze, a nie wskazanie termometru. Zwyczajnie zimny dzień staje się groźny dla każdego nieosłoniętego kawałka twarzy.
- Zakryj wszystko. Kominiarka na nos, gogle opuszczone, żadnej szpary między nimi. Ten pasek odsłoniętego policzka to miejsce, w którym zaczyna się odmrożenie.
- Powiedz przewodnikowi w chwili, w której gdziekolwiek stracisz czucie. Wcześnie to pięciominutowy postój, późno to sprawa medyczna.
- Wiatr potrafi tu przekraczać 20 m/s. Kiedy tak się dzieje, zmieniamy plan.
Postoje są sednem
Nowi kierowcy myślą, że wyprawa to jazda. Jazda jest transportem. Wyprawą są postoje.
Zatrzymujemy się na zamarzniętym fiordzie i gasimy silniki, a cisza, która potem zapada, jest dezorientująca. Zatrzymujemy się tam, gdzie renifery svalbardzkie wykopują w śniegu leje w poszukiwaniu porostów, krótkonogie i całkowicie nami niewzruszone, nad czołami lodowców i przy fokach leżących obok swoich otworów oddechowych.
W dni na wschodnim wybrzeżu wypatrujemy tropów lisa polarnego , a przy odrobinie szczęścia niedźwiedzia polarnego daleko na lodzie. Powiem to raz: nigdy nie gwarantujemy zwierząt i nigdy nie zbliżamy się do niedźwiedzia polarnego. Jest to nielegalne, a skracanie dystansu do jakiegokolwiek zwierzęcia to błąd w sztuce przewodnickiej.
Krótsza wyprawa czy wschodnie wybrzeże?
| Krótsza wyprawa jednodniowa | Całodniowa wyprawa na wschodnie wybrzeże | |
|---|---|---|
| Typowy start | 09:00, a wieczorami 18:00 | 08:00 |
| Charakter | Bliższe doliny i fiordy, np. Reindalen, Colesbukta | Długi przejazd na wschodnią stronę Spitsbergenu |
| Czas w siodle | Umiarkowany | Znaczny, długi dzień na maszynie |
| Dodatki | Zachód słońca nad lodowcem, zorza na wyprawach wieczornych | Jaskinia lodowa, jeżeli pozwolą warunki, i wypatrywanie zwierząt na lodzie morskim |
Kto nie powinien w to wchodzić
Lepiej powiedzieć to teraz niż w drzwiach garażu:
- Nikt pod wpływem alkoholu ani środków odurzających. Bez maszyny i bez zwrotu pieniędzy.
- Nikt z urazem pleców, karku albo barku, któremu nie posłużą godziny wibracji.
- Nikt, kto nie godzi się na to, żeby przez dłuższe odcinki być zmarzniętym. To nie jest nieprzerwanie przyjemne i udawanie czegoś innego byłoby nieuczciwe.
- Nikt, kto nie potrafi przyjąć polecenia wydanego z krótkim wyprzedzeniem.
Ciąża, niedawna operacja i niektóre schorzenia serca to powód, żeby napisać do nas przed rezerwacją.
Co idzie nie tak i co wtedy robimy
Ktoś ugrzęźnie. Częste i niedramatyczne: głęboki śnieg, maszyna na boku, pięć osób stawiających ją z powrotem.
Maszyna się psuje. Wozimy narzędzia i części zamienne, a jeżeli nie da się jej naprawić w terenie, kierowca dosiada się do kogoś innego.
Ktoś za bardzo zmarznie. Zatrzymujemy się, szukamy osłony, dajemy ciepły napój i obserwujemy dalej. Nikt nie musi się wstydzić, że powiedział o tym wcześnie.
Pogoda się zmienia. Widoczność się zamyka, wiatr rośnie, a trasa przestaje być rozsądna. Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany lub skrócenia trasy ze względów bezpieczeństwa, bez zwrotu pieniędzy. Lepiej, żebyś wiedział to teraz i wiedział, dlaczego tak jest. Alternatywą jest przewodnik chroniący harmonogram zamiast grupy.
Poza osadami przewodnicy standardowo mają przy sobie broń i rakietnicę, GPS, łączność satelitarną oraz apteczkę.
Najczęstsze pytania
Czy potrzebuję prawa jazdy na skuter, czy wystarczy samochodowe?
Wystarczy ważne prawo jazdy kategorii A lub B, ale musi to być fizyczny dokument, bo kopie cyfrowe nie są akceptowane.
Czy dwie osoby mogą jechać na jednym skuterze?
Tak. Dwie osoby na maszynę to standard, a dopłata do skutera na wyłączność jest zwykle dostępna. Prawa jazdy potrzebuje tylko kierowca.
A jeżeli nigdy nie prowadziłem niczego takiego?
Tak wygląda sytuacja większości gości. Najpierw dostajesz odprawę i ćwiczysz na płaskim terenie, a kolumna jedzie w tempie najmniej pewnego siebie uczestnika.
Przyjedź i przejedź się
Sezon trwa mniej więcej od lutego do początku maja, a maszyna jest najlepszym sposobem, żeby dotrzeć do tych części Svalbardu, gdzie nie ma dróg, czyli do wszystkich.
Prowadzę te wyprawy z MyArctic, firmą, którą założyliśmy z żoną: małe grupy, uzbrojeni przewodnicy z certyfikatem SGO, pełna odzież i sprzęt w cenie oraz trasy z dala od bardziej ruchliwych śladów, w tym wersja dwudniowa kończąca się nocą w jaskini lodowej.
Najpierw przeczytaj Bezpieczeństwo i niedźwiedzie polarne oraz Jak się spakować (zima i lato) , a na stronie Wyprawy (MyArctic) sprawdź, co odbywa się kiedy.
