Svalbard ma więcej zasad dla odwiedzających niż niemal każde miejsce, jakie znam, a większość gości dowiaduje się o nich dopiero wtedy, gdy przewodnik mówi „zatrzymujemy się tutaj” dwieście metrów wcześniej, niż się spodziewali. Te przepisy nie są biurokracją dla samej biurokracji. Mniej więcej dwie trzecie archipelagu jest chronione jako parki narodowe i rezerwaty przyrody, a całość działa na prostym założeniu: ludzie są gośćmi w siedlisku należącym do niedźwiedzi, morsów, reniferów i ptaków.
1 stycznia 2025 roku weszły w życie nowe przepisy o ochronie środowiska, największa zmiana od lat. Ta strona wyjaśnia prostym językiem, co dotyczy ciebie jako odwiedzającego. Oficjalnym źródłem zawsze jest Gubernator Svalbardu (Sysselmesteren), a przepisy mogą się zmieniać, więc przed samodzielną wyprawą sprawdź sysselmesteren.no .
Kto ustala zasady
Svalbard jest terytorium norweskim na mocy traktatu spitsbergeńskiego z 1920 roku (obowiązującego od 1925 roku). Na co dzień Gubernator Svalbardu jest w jednym urzędzie komendantem policji, organem ochrony środowiska i koordynatorem ratownictwa. Kiedy przewodnik mówi o „Gubernatorze”, ma na myśli właśnie jego. Główną ustawą jest prawo o ochronie środowiska Svalbardu i to na jego podstawie wprowadzono zmiany z 2025 roku.
Niedźwiedzie polarne: zasady dotyczące odległości
To przepis, który dotyczy każdej wyprawy poza miasto.
- 300 metrów minimalnej odległości od niedźwiedzia polarnego od 1 lipca do końca lutego.
- 500 metrów minimalnej odległości od 1 marca do 30 czerwca, kiedy samice z młodymi przebywają na lodzie morskim i są najbardziej wrażliwe.
- Zabronione jest niepotrzebne niepokojenie, wabienie i ściganie niedźwiedzia polarnego.
- Jeżeli znajdziesz się bliżej niż wymagana prawem odległość, masz obowiązek się oddalić.
Odległość obowiązuje na lądzie, na lodzie morskim i z pokładu łodzi. W praktyce oznacza to, że niedźwiedź widziany ze skutera albo z łodzi jest częściej białym kształtem w lornetce niż portretem. Wolę, żeby gość był rozczarowany odległym niedźwiedziem, niż żeby niedźwiedź został zastrzelony, bo ktoś podszedł za blisko. O tym, jak postępujemy z niedźwiedziami w terenie, przeczytasz w dziale Bezpieczeństwo i niedźwiedzie polarne.
Opuszczenie osad oznacza także konieczność posiadania ochrony przed niedźwiedziem. Każdą wyprawę, którą prowadzimy z MyArctic poza Longyearbyen, prowadzi przewodnik mający przy sobie broń i rakietnicę oraz przeszkolony w ich używaniu, i to jest główny powód, dla którego większość odwiedzających dołącza do wyprawy z przewodnikiem, zamiast wychodzić z miasta na własną rękę.
Morsy i ptasie klify
Przepisy z 2025 roku chronią także zwierzęta, które latem większość ludzi przyjeżdża zobaczyć.
- Łodzie muszą trzymać co najmniej 150 metrów od legowisk morsów i utrzymywać prędkość 5 węzłów w promieniu 300 metrów.
- Od 1 kwietnia do 31 sierpnia łodzie muszą zwalniać do 5 węzłów w promieniu 500 metrów od ptasich klifów.
Podczas naszego safari morsowego gasimy silnik daleko poza limitem i dryfujemy. Morsy są ciekawskie i w spokojny dzień czasem same podpływają bliżej łodzi, co jest dozwolone, w przeciwieństwie do zbliżania się do nich. Weź lornetkę i dłuższy obiektyw.
Drony
Drony są zakazane na wszystkich obszarach chronionych, a te obejmują większość archipelagu poza osadami. Poza obszarami chronionymi musisz trzymać 500 metrów od ptasich klifów między 1 kwietnia a 31 sierpnia. W Longyearbyen jest też lotnisko, więc w mieście obowiązują zwykłe przepisy lotnicze. Jeżeli dron jest dla ciebie ważny, sprawdź aktualne przepisy Gubernatora, zanim go spakujesz. Większość naszych gości i tak zostawia go w hotelu.
Skutery śnieżne i lód morski
Skutery to sposób, w jaki ludzie podróżują tu zimą, ale nie wszędzie są dozwolone.
- Kierowca musi mieć ważne, fizyczne prawo jazdy. Kopie cyfrowe nie są u nas akceptowane. Pasażerowie prawa jazdy nie potrzebują. Więcej w tekście Czy trzeba mieć prawo jazdy, żeby prowadzić skuter śnieżny na Svalbardzie?
- Od 2025 roku ruch pojazdów silnikowych po lodzie morskim jest zakazany po 1 marca w wybranych fiordach, żeby chronić foki i niedźwiedzie polarne w okresie rozrodu.
- Duże części parków narodowych są zamknięte dla skuterów odwiedzających.
Dlatego trasy wypraw skuterowych z przewodnikiem planuje się pod kalendarz, a nie tylko pod pogodę. Nasi przewodnicy wiedzą, gdzie przebiegają granice, a jeżeli wypożyczysz skuter i pojedziesz sam, ta odpowiedzialność spada na ciebie. Zobacz Najlepsze trasy skuterowe na Svalbardzie , żeby sprawdzić, dokąd zwykle jeżdżą wyprawy.
Biwakowanie i podróżowanie na własną rękę
Od 2025 roku każdy biwak wymaga zezwolenia od Gubernatora, o które trzeba wystąpić co najmniej cztery tygodnie przed wyjazdem. Obozy muszą też mieć czuwającą wartę na wypadek niedźwiedzia i system alarmowy. Samodzielne podróżowanie poza okolicę Longyearbyen i głównych osad często wymaga zgłoszenia do Gubernatora, potwierdzenia ubezpieczenia poszukiwania i ratownictwa oraz odpowiedniej ochrony przed niedźwiedziem.
Dla większości odwiedzających na krótkim wyjeździe prostą odpowiedzią jest wyprawa z przewodnikiem: organizator ma zezwolenia i ubezpieczenie, a ty przywozisz ciepłe ubranie.
Statki wycieczkowe i zejścia na ląd
Nowe przepisy najmocniej uderzyły w rejsy ekspedycyjne. Statki z ponad 200 pasażerami nie mogą już wpływać do parków narodowych i rezerwatów przyrody. Na większości obszarów chronionych zejścia turystów na ląd są dozwolone wyłącznie w konkretnych, wyznaczonych na mapie miejscach, z limitem osób przebywających jednocześnie na brzegu i z przewodnikiem znającym miejscową przyrodę i dziedzictwo kulturowe.
Jeżeli przypływasz statkiem wycieczkowym i masz w Longyearbyen tylko kilka godzin, nasz pakiet dla pasażerów rejsów odbiera cię z terminalu i odwozi przed odpłynięciem.
Dziedzictwo kulturowe: zasada roku 1946
Wszystko, co ludzie zostawili przed 1946 rokiem, jest automatycznie chronione: chaty traperów, sprzęt górniczy, groby wielorybników, nawet zardzewiała puszka. Wokół wpisanych obiektów obowiązuje też 100-metrowa strefa ochronna. Niczego nie dotykaj, nie przesuwaj i nie zabieraj, a w pobliżu nie biwakuj. Podlegają temu stare wieże kolei linowej, które widać wokół Longyearbyen, oraz ruiny kopalni 5 w Endalen. Nasza wyprawa historyczna i Endalen pokazuje je tak, jak należy, razem z historiami, które za nimi stoją.
Codzienne zasady w Longyearbyen
Kilka lokalnych zwyczajów, które zaskakują osoby przyjeżdżające po raz pierwszy:
- Zdejmuj buty przy wejściu do hoteli, pensjonatów, części muzeów i sklepów. To sięga czasów górniczych, kiedy pył węglowy wnosiło się do środka na butach.
- Nie przechodź za znaki ostrzegające o niedźwiedziach polarnych na skraju miasta bez przewodnika albo ochrony. To nie jest dekoracja.
- Psy, koty i inne zwierzęta domowe zostaw w domu: koty są na Svalbardzie całkowicie zakazane.
- Nie zrywaj kwiatów ani nie wykopuj roślin i nie dokarmiaj lisów ani reniferów, nawet kiedy przechodzą przez miasto.
- Zbieranie skamieniałości i kamieni jest ograniczone, a na obszarach chronionych zakazane.
Opłata środowiskowa
Każdy odwiedzający płaci opłatę środowiskową w wysokości 150 NOK. Nie musisz nic robić: linie lotnicze i armatorzy doliczają ją do biletu. Pieniądze trafiają do Funduszu Ochrony Środowiska Svalbardu, który finansuje między innymi naprawy szlaków, sprzątanie i prace przy dziedzictwie kulturowym.
Najczęstsze pytania
Jak blisko niedźwiedzia polarnego można podejść na Svalbardzie?
Nie bliżej niż 300 metrów od lipca do lutego i 500 metrów od 1 marca do 30 czerwca. Jeżeli znajdziesz się bliżej, musisz się oddalić.
Czy potrzebuję zezwolenia, żeby odwiedzić Svalbard?
Nie na zwykły urlop z bazą w Longyearbyen i wyprawami z przewodnikiem. Biwakowanie zawsze wymaga zezwolenia (wniosek cztery tygodnie wcześniej), a samodzielne podróżowanie dalej w teren często wymaga zgłoszenia do Gubernatora.
Czy mogę latać dronem na Svalbardzie?
Nie na obszarach chronionych, a te obejmują większość archipelagu. Poza nimi trzymaj 500 metrów od ptasich klifów od kwietnia do sierpnia.
Czym jest opłata środowiskowa na Svalbardzie?
To opłata 150 NOK od odwiedzającego, która finansuje ochronę środowiska. Jest wliczona w bilet lotniczy albo rejsowy.
Dlaczego w Longyearbyen zdejmuje się buty?
To tradycja z czasów wydobycia węgla, kiedy górnicy zostawiali brudne buty przy drzwiach. Większość hoteli i wiele budynków publicznych nadal o to prosi.
To dzięki tym przepisom Svalbard wciąż wygląda tak, jak wygląda. Jeżeli chcesz zobaczyć tę wyspę z kimś, kto wie, gdzie przebiega każda granica, wybierz się z nami, czyli z MyArctic. Mieszkamy w Longyearbyen i planujemy każdą wyprawę pod przepisy i warunki danego dnia.